‘Onze redactie links noemen is totale onzin’

Xander van der Wulp (42) is al bijna negen jaar actief als politiek verslaggever van het NOS Journaal. Hij vermaakt zich prima in Den Haag, maar ergert zich soms aan het gemak waarmee politici nieuwsmedia als zondebak wegzetten.  

 Het was al niet de meest populaire beroepsgroep op aarde, maar sinds Donald Trump aan de macht is in de VS liggen verslaggevers overal in de wereld onder vuur. Het door sommige politici gebruikte verwijt van vooringenomenheid komt Van der Wulp steeds vaker tegen tijdens zijn werk. En hoewel hij van nature een aanhanger is van de nuance begint hij zich stevig te ergeren aan dat genre verwijten, helemaal als ze onderdeel zijn van de strategie van de politicus.

 

Wat denk je bij zo’n Facebook-filmpje van Tunahan Kuzu van Denk over artsen die allochtonen eerder laten doodgaan dan niet-allochtonen?
,,Ik denk vrij snel: die is niet wijs óf hij wil vooral provoceren om aandacht te krijgen. De politici van Denk ontwijken normale media omdat ze zo min mogelijk kritische vragen willen. Ze voelen zich oneerlijk benaderd door de media. Met Geert Wilders kun je achter de schermen heel normaal praten over de partijstrategie, maar vóór de camera valt hij jouw geloofwaardigheid aan als dat zo uitkomt. Henk Krol gaf daar onlangs ook een voorbeeld van, als hij geen uitweg weet dan zegt hij dat wij een tv-station zijn met vooroordelen. Dat doen Wilders, VNL en Baudet graag omdat ze aandacht genereren. Ik snap de strategie daarachter wel, maar het is ook wel eens vermoeiend.’’

 

Wat is er vermoeiend aan?
,,Dat er altijd wordt gedacht dat je een bepaalde invalshoek hebt. Druk van politici en hun spindoctors hoort erbij, maar als ze Trump willen nadoen, wordt het vermoeiend. Het is een zorgelijke onwtikkeling dat veel mensen een direct bericht van Wilders op Twitter meer vertrouwen dan de NOS. De druk op de media dwingt ons natuurlijk ook om kritisch naar onszelf te kijken, ik denk dat de ellende in de VS begon door de sterke kleuring van stations als Fox waardoor je bij voorbaat alleen nog maar ziet wat je wilt zien. Volgens mij heeft dat ertoe geleid dat media niet meer gelooft worden en daarom willen wij als NOS zo objectief mogelijk blijven en alle politici zo eerlijk mogelijk aanpakken.’’

 

Dat kleur bekennen is ook wel overzichtelijk. Bij DWDD weet je dat er weinig Trumpfans aan tafel zitten.
,,Ik vind het profiel van veel programma’s juist helemaal niet meer zo herkenbaar sinds de ontzuiling heeft toegeslagen. Vroeger las je Trouw als je CDA stemde en de andere media geloofde je of zag je niet, maar nu is het onduidelijk waar media voor staan. En bij de NOS weet je in ieder geval dat we géén kleur hebben, maar helaas zijn er mensen die daar aan twijfelen. We kregen laatst een sms van Wilders waarin hij bevestigde niet naar het Carrédebat van RTL te gaan, dus dat feitelijke gegeven zette ik op Twitter. Vervolgens kreeg ik allerlei reacties dat ik tegen Wilders zou zijn door dat te tweeten. Bij Pauw ben ik opeens weer die rechtse jongen, maar dat hoort er blijkbaar bij.’’

 

Jullie absolute streven naar onafhankelijkheid lijkt me juist een worsteling. Je vindt toch altijd wel iets?
,,Als je neutraal bent, kijk je genuanceerd naar dingen en dat betekent dat je altijd iets ziet in een compromis. Ik ben zelf ook niet van de stellige meningen, nuance is my middle name. Daarin ben ik ook een kind van de NOS, ik loop daar al 25 jaar rond. Als ik zeg dat Geert Wilders waarschijnlijk niet mee gaat regeren in een volgend kabinet, ook niet als hij de grootste wordt, dan is dat gebaseerd op mijn analyse en niet op mijn mening.’’

 

Vind je dan ook, zoals jouw hoofdredacteur Marcel Gelauff beweerde bij DWDD, dat je niet kan zeggen dat Trump loog over het beperkte aantal mensen bij de inauguratie?
,,Ik vind best dat je kan zeggen dat iets niet klopt. Als een artsenvereniging zich niet herkent in de aantijging van Kuzu, dan kan je gewoon zeggen dat het niet waar is. Je moet altijd structureel aan alle kanten checken.’’

 

Moeten jullie niet beter uitleggen hoe je je werk doet? ,,Zeker, bijvoorbeeld dat je in een analyse vertelt dat Wilders bijna nooit beschikbaar is voor de media. Er zijn immers nog mensen die denken dat programma’s als DWDD, Pauw en Jinek Geert Wilders boycotten. Iedereen vraagt hem als gast, maar hij komt gewoon nooit. Deze campagne kiest hij er weer voor om zich weinig te laten zien.’’

 

Wat vond je van het interview met Wilders door Rick Nieman?
,,Ik vind kritiek op Rick Nieman gemakkelijk. Het idee dat Arjen Lubach heeft uitgevonden dat journalisten vaker ‘hoe dan?’ moeten vragen aan Wilders klopt gewoon niet. Het was grappig, maar niet terecht. Die vraag stellen we namelijk voortdurend en Nieman ook, maar het is de vraag of je zo’n gesprek tot een confrontatie moet laten komen. Ik vind dat mijn werk erop zit nadat ik drie keer vraag waarom hij iets doet en niet als ik ruzie heb gemaakt. Hij mag natuurlijk vinden wat hij wil, net als zijn collega’s. Ik had het interview niet heel anders gedaan.’’

 

Nieman had wat meer het gevaar mogen opzoeken. Het was wel een beetje veilig…
,,Natuurlijk. Als iemand onzin verkoopt moet je hem stevig aanpakken. Dat doen we ook als Buma of Pechtold gekke dingen zeggen. Het probleem met Wilders is wel dat hij slecht te bereiken is en als hij dan eens opdraaft wordt er heel veel van verwacht. De verleiding om dan te gaan hakken, moet je weerstaan.’’

Zijn politici wezenlijk anders voor de camera?
,,Het wordt echt vervelend als ze de achterban ophitsen tegen ons. In 2010 zei Martin Bosma tijdens een grote verkiezingsbijeenkomst van de PVV: we gaan de rode neus van Clairy Polak eraf hakken. De hele zaal lachen natuurlijk en in de pauze komen PVV-Kamerleden dan joviaal op je aflopen. Als je dan naar die speech vraagt, zeggen ze dat het maar een geintje is. Maar mensen in het publiek realiseren zich niet dat dit soort uitspraken onderdeel uitmaakt van de politieke strategie. Dat is gevaarlijk, politici moeten dat niet doen. Daarnaast moeten we ons ook afvragen waarom die mensen zo boos op ons zijn.’’

Wat is dan je conclusie als je jezelf beoordeelt?
,,Dat je iedereen eerlijk tegemoet moet treden, ook als je gefrustreerd bent dat iemand als Wilders slecht te bereiken is. En onze redactie links noemen is echt totale onzin. Wel zijn het over het algemeen genuanceerde mensen omdat je in principe neutraal moet zijn en je dus bij ons geen activisten ziet. Tv-programma’s als Pauw nodigen trouwens ook mensen van andere partijen uit en WNL ook.’’

 

Soms zitten er bij DWDD echt alleen maar Trump-haters.
,,Mijn vrouw is Amerikaanse en ik weet dat er genoeg Amerikanen zijn die Trump waarderen. Voor DWDD is het misschien wel eens lastig om rechtse mensen te vinden die aan tafel willen zitten. Zo’n analyse maken ze daar zelf ook wel hoor. Wat je wel ziet is dat DWDD wat minder oog heeft voor de nuance; ze zetten liever Prem tegenover Jakhals Erik om de politiek van de dag bespreken dan dat iemand een genuanceerd verhaal vertelt. Dus dat Sywert tussendoor iets zegt als: er groeit een schimmel van onwaarachtigheid op deze coalitie, ik denk dat het kabinet gaat vallen. Als ik dan zeg dat de coalitie de periode gewoon wil uitzitten dan vinden ze dat minder fijn.’’

 

Is alles strategie in Den Haag?
,,Veel wel, maar niet alles. Zoals dat plan van 50Plus om de pensioenleeftijd weer naar 65 te brengen en dat de oudjes er dan op achteruitgaan. Het was natuurlijk niet gepland dat Henk Krol geen goede antwoorden had op vragen en uiteindelijk zelfs de media de schuld gaf. Dat is het mooie aan Den Haag, er lopen goede bestuurders rond, mensen die de wereld oprecht beter willen maken, maar ook paradijsvogels met enorme ego’s en er is altijd wel iemand die uit de bocht vliegt. Bram Mosckowicz die opkomt in Nieuwspoort op de muziek van Frank Sinatra. Schitterend toch? Mooi dat ze denken de wereld te kunnen veranderen en een paar maanden later blijkt het toch een vak te zijn.’’

 

Jij bent hier in Den Haag sinds 2008. Wil je dit werk altijd blijven doen?
,,Tot die periode werkte ik bij de NOS achter de schermen. Ik gaf leiding aan een afdeling van tachtig mensen en voelde me meer manager dan journalist. Toch ben ik snel van het werk in Den Haag gaan houden, ook omdat je alle vrijheid hebt. Maar ik denk niet dat ik dit nog twintig jaar doe. Na zo’n formatie ga je altijd weer denken over de toekomst, misschien komt er iets moois voorbij en ik sluit een terugkeer naar Hilversum niet uit. Weet je wanneer je weg moet zijn? Als je cynisch wordt en dat moment wil ik zeker voor zijn.’’

 

Heb je die neiging?
,,Nee, ik vind de politiek heel belangrijk en vertel er graag over. Ik geniet van mijn werk.’’

 

Had het niet beter geweest als je vader Gerard gewoon freelancer was bij de regionale krant? Hij heeft altijd goede journalistieke banen gehad, is zelfs hoofdredacteur geweest van het NOS Journaal. Daar ga je nooit meer overheen natuurlijk.
,,Mijn vader was op zijn 37ste hoofdredacteur en toen ik op mijn 29ste chef werd, vond ik dat een goede tussenstap in die richting. Op mijn 33ste kwam ik ver in de procedure voor de functie van adjunct-hoofdredacteur en toen zei toenmalig hoofdredacteur Hans Laroes tegen me: het zou goed zijn als je eerst eens met je poten in de modder gaat staan. En inderdaad is dit in Den Haag het echte werk; met verschillende mensen praten en dan een goed verhaal brengen.’’

 

Je bent nu 42 jaar, een leeftijd waarop dat soort grote ambities om de baas te worden een beetje gaan liggen. Klopt dat?
,,Ja, ik wilde altijd een goede baan en veel geld verdienen en nu heb je andere prioriteiten. Ik vind het geweldig wat ik doe en heb een mooi leven met mijn vrouw en drie kinderen. En toch moet je hier in de politieke verslaggeving wel een beetje een vechter zijn en dat ben ik gelukkig ook. Je moet wel je hand opsteken als er iets leuks te doen is en dat laat ik niet na.’’

 

En dus dook je erop toen je vader in 2008 niet langer de woordvoerder van premier Balkenende was?
,,Het had vreemd geweest om hier te werken als hij dat werk nog deed. Ik voelde me in Den Haag direct thuis, ook omdat ik met politiek ben opgegroeid. En het helpt dat ik zo genuanceerd bent want je moet altijd uitkijken voor uitglijders.’’

 

Leermeester
,,Toch mijn vader, van hem heb ik alles meegekregen en ik praat nog steeds veel met hem over het werk en de politiek. En mag ik nog eindredacteur René Went noemen? Toen mijn vader hoofdredacteur was, was hij René zijn leermeester. René kent de politiek en weet wat tv-maken is, hij helpt me vaak.’’

 

Beste in vak
,,In interviewen vind ik Jeroen Pauw heel goed en verder mijn collega Ron Fresen want die kan moeilijke dingen in normale mensentaal uitleggen.’’

 

Slechtste in vak
,,Ik erger me aan collega’s die anderen zwart maken en aan journalisten die primeurs belangrijker vinden dan de inhoud. Als je bijvoorbeeld juicht als je koopkrachtcijfers hebt, wat heeft iemand thuis daar aan?’’

 

Goed advies
,,Wat ik zei; van Hans Laroes om naar Den Haag te gaan.’’

 

Slecht advies
,,Op verjaardagen zeggen ze wel eens: pak die en die politicus eens wat harder aan. Je moet ze allemaal aanpakken als het nodig is.’’

 

Loopbaan
Van der Wulp heeft altijd bij het NOS Journaal gewerkt. Op zijn zeventiende; een paar keer per week de autocue draaien, daarna montagesets plannen, regie-assistent en productie. Vervolgens de WO-studie communicatie bij sociale wetenschap in Utrecht met een stage bij CNN, een jaar lang fulltime productie, een jaar lang buitenlandredacteur, twee jaar eindredacteur, chef 24 en in 2008 naar Den Haag.