Anne Werkman, Knetterzeep
Je moet het maar verzinnen; zeep die knettert, KnetterZeep dus. Anne Werkman (17) en haar mede-studentenondernemers van Arnhem Business School bedachten dit product in het kader van de leermodule College Companies, een project van de stichting Jong Ondernemen. Studenten runnen hun eigen bedrijf en op die manier leren ze alles over het ondernemerschap. De jongelingen bedenken zelf een product, schrijven een ondernemersplan en via een aandelenuitgifte brengen ze hun handel aan de man. Werkman: “We leerden dat elk product een probleem als uitgangspunt moet hebben. Ons probleem was dat kinderen geen zin hebben om hun handen te wassen na een toiletbezoekje. De oplossing is om dit handen wassen leuker maken te maken. Toevallig had mijn collega-ondernemer Wouter Paus stage gelopen bij een cosmeticabedrijf waar ze de ‘knettertechniek’ in huis hadden, maar ze deden er niks mee.’’
Knetterzeep
Om een lang verhaal iets in te korten: De Knetterzeep was niet aan te slepen en de mini-ondernemers wonnen verschillende prijzen. Op de Huishoudbeurs werden er 1500 flesjes verkocht, inmiddels staat de teller op 3000 en tijdens een wedstrijd in Bratislava werd de onderneming uitgeroepen tot beste studentenbedrijf van Europa. Het internationale succes leverde zelfs nog een bezoekje op aan 3FM’s Giel Beelen. Het succes lijkt terug te voeren op de goede begeleiding door de stichting Jong Ondernemen en school. Is zo’n project de perfecte manier om het ondernemerschap in de vingers te krijgen? Werkman is iets kritischer. “Natuurlijk krijg je wel wat basisvaardigheden mee op onze opleiding, maar het draait vooral om het ontwikkelen van ondernemerskwaliteiten als durf, enthousiasme, creativiteit en positiviteit. Dat soort dingen moet je ook een beetje van nature hebben. Als je een goed verhaal hebt, kun je zelfs een balpen verkopen.’’
Huishoudbeurs
Werkman geeft enkele voorbeelden die haar ideeën ten faveure van de praktische versus de theoretische school ondersteunen. Zo werd er een creatieve oplossing bedacht voor het feit dat alle stands op de Huishoudbeurs uitverkocht waren. Een van haar collega-ondernemers is toen een rondje gaan bellen met verschillende grote standhouders; misschien hadden zij nog wat ruimte over. Dat lukte in ruil voor een percentage van de omzet. Nog een voorbeeld. Steeds vaker staat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen centraal in de beoordeling voor ondernemersprijzen en daar speelde KnetterZeep snel en creatief op in. De zus van een van de collega’s van Werkman liep stage in Afrika en zij maakte vervolgens een mooie filmpje over de koppeling van KnetterZeep met hygiëne.
Werkman – in de nabije toekomst neemt ze haar vaders fietszaken over – vond het een leerzaam avontuur, hoewel het ook wel eens zwaar was. Ze stond 20 uur per week in de winkel van haar vader, de stage bij een fietsfabrikant kostte haar 30 uur en ze maakte een uurtje of 35 bij KnetterZeep. “Dan heb je dus geen sociaal leven. De oplossing is om het met elkaar dan maar gezellig te maken en dat is goed gelukt. Hard werken, plezier maken én winnen want je bent er toch. Het mooie van ons team is dat we elkaar perfect aanvulden: ik ben vrij ongeduldig, maar er zaten ook rustige types in die mij in toom hielden. De mini-ondernemer vindt dat ze goed begeleid is door de opleiding, maar ze stoorde zich wel een beetje aan de goede sier die de opleiding maakte met het succes. “Opeens wil de schooldirecteur dan een kopje koffie drinken terwijl de directie ons normaal niet ziet staan natuurlijk.’’ En de toekomst? De enthousiaste Werkman wordt eigenaar van haar vaders zaak en ze gaat bovendien een HBO-opleiding volgen. Haar collega-ondernemers zullen wat licenties verkopen aan de detailhandel.
Thomas van den Groenendaal, Evening Breeze
Voormalig student-ondernemers Thomas van den Groenendaal en Yoeri Nagtegaal kregen het idee voor een bed met ingebouwde airco in 2006. Een kennis met een diplomatieke functie op de Antillen vertelde dat er een groot energie-tekort is in de Tropen om hotelkamers te koelen. Hierop bedachten de twee oud-studenten Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft een koelingsysteem dat is geïntegreerd in het bed waardoor het energieverbruik flink afneemt. In de beginfase waren alle ondernemersactiviteiten nog niet gekoppeld aan de universiteit, maar uiteindelijk werd Evening Breeze - na wat overwonnen wantrouwen want het draait op de universiteit om wetenschap en niet om geld verdienen – het afstudeerproject van het ondernemersduo. Het tweewal profiteerde gretig van de ruime aandacht voor het functioneren van de koeltechniek, bijvoorbeeld door het gebruik van faciliteiten als een klimaatkamer.
Techniek
Die focus op de techniek wil overigens niet zeggen dat zaken als marketing en financieel beleid geen aandacht kregen in Delft. Van den Groenendaal vindt juist dat hij en zijn partner goed zijn voorbereid op het runnen van hun eigen zaak. “De focus is in Delft de afgelopen jaren veel meer op de markt komen te liggen.’’ Vakken als ‘writing a business plan’ en ‘turning technology into business’ zijn dan nog wel keuzevakken in het technisch bolwerk, maar een beetje ondernemer ziet daardoor de mogelijkheden om te leren. Behalve onderwijs is inspiratie volgens de ondernemer een belangrijke basis voor succes later. Voor deze broodnodige inspiratie zorgde in het geval van Evening Breeze professor Brezet. “Hij heeft ons altijd enorm gestimuleerd om ook naar die marktkansen te kijken en niet alleen naar het product.’’
Er was nog een derde factor waaruit Van den Groenendaal putte: ondernemerscentrum YES! Delft. Deze club van ‘Delftse’ ondernemers is in het leven geroepen om hun collega-ondernemers op weg te helpen. De jonge ondernemers kunnen masterclasses volgen, er is ruimte voor advies van ervaren mede-ondernemers en – niet geheel onbelangrijk – er wordt behoorlijk veel ‘genetwerkt’. Van den Groenendaal: “Het is heel prettig om back-up te krijgen. Natuurlijk moet het ondernemerschap óók in je genen zitten, maar je kunt veel praktische ondernemerszaken gewoon leren. Persoonlijk heb ik bijvoorbeeld heel veel gehad aan een masterclass onderhandelen. Je krijgt daardoor wat stevige handvatten die je op weg helpen’’
Van den Groenendaal is dus van de school die een theoretische basis als goede start voor succesvol ondernemerschap beschouwt, maar hij is geen voorstander van cursussen met vuistdikke boeken als verplichte kost. “Als ik zelf zo’n cursus zou geven, lag mijn focus op het vinden van één klant voor je product. Hoe overtuig ik die ene klant? Aan het oplossen van die case kun je later een heleboel hebben.’’
In vijf jaar tijd heeft Evening Breeze flinke stappen gemaakt. Zo ging het Delftse bedrijf al snel de grenzen over naar landen als Scandinavië, Frankrijk, Afrika en op Curaçao. Is er tijdens de studie óók stilgestaan bij ondernemen over de grens? “We hebben les gehad in de verschillen tussen landen in het zakenverkeer. Bij ons is dat internationale aspect extra belangrijk want we verkopen producten die om een flinke investering vragen en dan speelt vertrouwen een belangrijke rol. Wij moeten dat vertrouwen soms over 10.000 kilometer overbrengen en dat leer je natuurlijk niet op de universiteit. Zo is het met veel dingen; je kunt er hele boeken over lezen en cursussen volgen, maar uiteindelijk moet je het gewoon allemaal doen.’’
Boy Lokhoff, Fruit.nu
De 24-jarige Boy Lokhoff is duidelijk: zijn HBO-studie Commerciële Economie had maar een beperkt aandeel in het succes van Fruit.nu, een fruitservice voor bedrijven. “Natuurlijk is het fijn dat we ons studieproject konden uitbouwen tot een succesvolle onderneming. Met de begeleiding vanuit school was dan ook helemaal niks mis; wekelijks was er overleg met een mentor en met een coach van de stichting Jong Ondernemen! Maar ja, een ondernemer bén je of bén je niet. Waarschijnlijk ervaren andere studenten die begeleiding als nuttig, maar ik was eigenlijk al ondernemer als kleine jongen en dan heb je niet zoveel aan een opleiding. Boy Lokhoff – hij runt het bedrijfje samen met zijn jongere broer Guy – stopte dan ook met zijn studie en de kans op een terugkeer naar de schoolbanken lijkt klein. “Ik heb het laatste jaar als ondernemer meer geleerd dan de twee jaar daarvoor op school. Je moet het echt allemaal in de praktijk leren en als ik iets nog niet beheers dan bel ik iemand uit mijn netwerk. Ik ben van nature een echte netwerker dus dat is een club waar veel expertise zit.’’
Ondanks deze klassieke ‘hands-on mentaliteit’ kijkt hij met plezier terug op het project dat uitgroeide van een bedrijfje met acht tot een aardige aardige onderneming met 75 klanten. Behalve door de opleiding werden de jonge studenten dus begeleid door de stichting Jong Ondernemen! Deze organisatie leverde ook een ervaren ondernemer die als coach fungeert. Lokhoff: “Dat was echt een aardige man die allerlei praktijkvoorbeelden inbracht, maar ik ben wel zo eigenwijs om altijd mijn eigen route te kiezen. Volgens mij moet je vooral in je eigen kwaliteiten geloven en problemen altijd een uitdaging zien. Als je daar in de praktijk gemakkelijk doorheen rolt, ben je een echte ondernemer.’’
Fruitschaal
Uitgangspunt voor het idee van Fruit.nu was het gegeven dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen om de gezondheid van werknemers te managen. Lokhoff en zijn clubje bedachten een abonnement op een volle fruitschaal waarbij werkgevers wekelijks zelf hun fruitassortiment samenstellen. Er werd contact gezocht met een fruitleverancier, een vriend ontwikkelde een website en er moesten klanten komen. Dat laatste was aan de oudste Lokhoff wel toevertrouwd. “Vanuit mijn eigen netwerk bracht ik acht klanten in en die zijn gebleven.’’ Het bedrijf werd een succes en Boy ging ermee verder. “Er is wat doorontwikkeld, er zijn zaken professioneler geworden. We werken met biologisch fruit, de fruitschalen zien er beter uit en de bedrijven kunnen wekelijks via de site hun bestelling aanpassen.’’ Ondanks de ongedwongen, veilige start zonder gevaren is Lokhoff dus van de stroming die vindt dat ondernemerschap een kwestie van nature is en niet van norture. Zijn vader zette ooit vanuit huis de Reisrevue Groep op, hét vakportal voor de reisbranche. “We hebben veel meegekregen van onze pa.’’ En zijn studie commerciële economie? “Voorlopig vind ik dit veel te leuk.’’
